APT versus magneetzweef- en
spoortrein, exploitatieperspectief APT.
Inleiding.
Al lijkt het vrij pretentieus de APT-optie als superieure techniek t.o.v.
de magneet– en spoortreintechniek te
benoemen, toch meen ik dat de APT-optie daarvoor zelfs op dit
moment al voldoende te bieden
heeft om die uitspraak te
rechtvaardigen. De meerwaarden van APT beperken zich niet alleen tot de
meervoudige benutbaarheid van een “APT-baan” en de kenmerken van de techniek
maar kunnen ook van toepassing worden verklaard op het exploitatiebeeld dat
geschetst kan worden van een vervoersinfrastructuur op basis van de APT-optie.
Als t.z.t. na doorontwikkeling van de APT-techniek het huidige beeld van de
meerwaarden van APT onderbouwd zullen blijken te zijn, dan kan APT zelfs een
stevige economische waarde vertegenwoordigen in de vorm van exporteerbare
kennis en knowhow.
De status van het
APT-project is dat er samen met een van de grotere ingenieursbureaus
(voormalige partner in deze) een theoretische haalbaarheidsstudie is uitgevoerd
(in samenwerking met INFRALAB van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat en
de afdeling Tribologie van de TU-Delft). Verder is het APT-project
doorontwikkeld en is er voor de techniek in de VS patent verleend. Voor Europa
staat patentverlening op stapel.
De uitgevoerde
vergelijkende studie (eerste versie APT versus spoor) op basis van de meest
simpele uitvoeringsvorm, de ski-achtige glij-elementen, toonde aan dat, naast
meerwaarden als sterke vermindering geluidsbelasting, hogere beladingsgraad en
lagere investeringsbehoefte, de APT-techniek energetisch op z’n minst als
gelijkwaardig aan die van de spoortechniek ingeschat mag worden.
Doorontwikkeling werd derhalve verantwoord geacht. In vergelijking met de
Magneetzweeftrein zijn de meerwaarden substantieel groter. In een
vervolgstadium werd de energetische waarde van de techniek door een minimale
50%-reductie van de wrijving sterk vergroot.
Vooralsnog is het
concreet doorontwikkelen van de APT-techniek echter toekomstmuziek. Op dit
moment draait alles om het doorbreken van de al jaren bestaande vicieuze cirkel
van het niet beschikbaar krijgen van het relatief bescheiden
ontwikkelingsbudget van ± €1 miljoen om de doorontwikkeling van APT in de vorm
van in eerste instantie schaalmodelproeven en techniekengineering uit te kunnen
voeren. Op het moment dat de doorontwikkeling concreet uitgevoerd kan worden
zullen financieringsbronnen in de vorm van bijv. een Technologische
Ontwikkelings Krediet eveneens beschikbaar kunnen komen zodat APT in de relatief
korte termijn van zeg 2 tot 3 jaar dat stadium van ontwikkeling kan bereiken op
basis waarvan er een reële weging kan plaatsvinden tussen de APT-optie en de
andere beschikbare techniek-opties ten behoeve van de toepassing voor o.a. de
Zuiderzeelijn.
De op 10 februari
2001 in de Leeuwarder Courant verschenen publicatie over APT geeft u een goed
totaalbeeld van de waarde van deze techniek. In het hiernavolgende worden
puntsgewijs de meerwaarden van APT versus spoorvervoer en de magneetzweeftrein
opgesomd. Tenslotte zal ik in een toelichting op het exploitatiebeeld geven.
Kenmerken APT versus spoorvervoer.
- Nagenoeg geen productie van lawaai
en trillingen: geen afscherming van de baan noodzakelijk.
- Gelijkmatig verdeelde overdracht van
de belasting op de baan en idem op de ondergrond: goedkopere aanleg van de baan
(inclusief de fundering).
- Verlaging
energiekosten (totaal 15 ŕ 20%).
- Aanzienlijk
hogere beladingsgraad mogelijk.
- Geen
beperking van het vervoer in de nachtelijk uren.
- Basale techniek: - relatief kort ontwikkelingstraject
-
low budgetontwikkeling
-
snelle aanleg APT-baan mogelijk.
- Hoge
snelheidsvervoer vergelijkbaar met de HSL mogelijk.
- Geschikt
voor zowel (zwaar) goederenvervoer als voor personenvervoer.
Meerwaarden APT versus zweeftrein.
- De meest substantiële meerwaarde is
de combineerbaarheid goederenvervoer en hoge snelheids personenvervoer.
- Lagere
energiekosten (totaal 15 ŕ 20%).*
- Veel lagere investeringskosten voor
de aanleg van de baan (in de orde van 50%); kosten vergelijkbaar met die voor
de aanleg van een HSL baan (+ f5 tot f7 miljard).
- Hoogstwaarschijnlijk
lagere investeringskosten voor het materieel.
- Veel
eenvoudiger techniek waardoor een snelle ontwikkeling mogelijk wordt.
- Spoorrails lijken in de APT-baan
geďntegreerd te kunnen gaan worden waardoor ook spoortreinen over de APT-baan
kunnen (blijven) rijden: aansluiting van de APT-baan op de bestaande
spoorweginfrastructuur behoort daarmee tot de mogelijkheden waardoor in eerste
instantie na gereed komen van de APT-baan een groot deel van het vervoer met
het traditionele spoormaterieel kan plaatsvinden. Het bouwen van het
APT-materieel kan daardoor over een veel langere periode uitgespreid worden en
in eerste instantie voor het vervoer in de nachtelijke uren worden ingezet.
Vervolgens kan geleidelijk het spoormaterieel door APT-materieel worden
vervangen.
- De spoorrails kunnen tevens dienst
doen als geleidend medium voor het APT-materieel. Bovendien kan de aandrijving
aan die spoorrails aan gaan grijpen.
* Deze
energiekosten kunnen relatief vele malen lager zijn wanneer zou blijken dat de
in het artikel in het Technisch Weekblad (14 maart j.l.; zie bijlage) genoemde
berekeningen gehanteerd zouden kunnen worden.
Het
exploitatiebeeld.
Gezien de (technische)
eenvoud waarmee een APT-baan met een spoorbaan te combineren is ga ik er v.w.b.
de exploitatie van een eventuele Zuiderzeelijn uit van de vergelijking tussen
de combinatie APT-baan/spoorbaan en de magneetzweefbaan.
De verschillende
aspecten die op de uiteindelijke exploitatiekosten van invloed zijn, zijn de
volgende:
Investeringskosten
infrastructuur.
Omdat bij
toepassing van APT t.g.v. de veel gelijkmatiger overdracht van de belasting op
de baan en vervolgens eveneens op de ondergrond de infrastructuur een
constructief gunstiger beeld geeft ga ik voor de combinatie APT-baan/spoorbaan
uit van de investeringskosten die vergelijkbaar zijn met die voor de aanleg van
een HSL-spoorbaan (f5 tot f7 miljard). Voor het financieren van de specifieke
kosten voor het laten functioneren van de APT-trein geeft m.i. f 0,5 miljard een meer dan voldoende
ruime dekking.
Voorlopig ga ik er
derhalve vanuit dat de investeringskosten voor de combinatie APT-baan/spoorbaan
maximaal 50% van de investeringskosten voor een magneetzweefbaan zullen zijn.
Benutbaarheid
Zuiderzeelijn.
In vergelijking met
talloze andere projecten voor hogesnelheidspersonenvervoer, m.n. in de V.S. en
Japan, waarbij miljoenenkernen met elkaar worden verbonden, is het verwachte
aantal persoonsbewegingen over de Zuiderzeelijn van zeer bescheiden aard. Het
geschikt maken van de Zuiderzeelijn voor goederenvervoer zal derhalve een
stevige uitbreiding van de
exploitatieopbrengst gaan genereren. De kans dat de Zuiderzeelijn zal worden
doorgetrokken naar het Noorden en Oosten van Europa kan daarmee aanzienlijk
worden vergroot. In dat geval zal de opbrengst uit goederenvervoer die uit
personenvervoer kunnen gaan overtreffen.
Of er sprake zal
zijn van een vergelijkbare opbrengst uit het personenvervoer en het
goederenvervoer of dat de opbrengst van het goederenvervoer er een veelvoud van
zal blijken te zijn dient nog nader onderzocht te gaan worden. Voorlopig ga ik
uit van een verdubbeling van de opbrengst hetgeen al een gigantische sprong
voorwaarts zou gaan betekenen.
Combinatie
APT-baan/spoorbaan.
T.a.v. de
exploitatie van de Zuiderzeelijn levert deze combinatie de volgende meerwaarden
op:
- Na aanleg is de Zuiderzeelijn direct
volop te benutten in de vorm van het gebruik als spoorlijn en in beperkte mate
voor hogesnelheidspersonenvervoer. Ook in een later stadium blijft de
Zuiderzeelijn voor het spoorvervoer beschikbaar met als gevolg een grotere
flexibiliteit in gebruik. In dat scenario is de spoortrein tevens geschikt om
de aansluiting te verzorgen van de kleinere stations op de grotere stations die
aangedaan worden door de (hogesnelheids)APT-trein.
- Er hoeft derhalve voor een volledige
benutting van de Zuiderzeelijn minder specifiek materieel aangeschaft te gaan
worden en zal het APT-materieel voor goederenvervoer veel geleidelijker
beschikbaar hoeven te komen.
- Verwacht mag worden dat door
toepassing van deze combinatie de aanleg van de
Zuiderzeelijn voor
het buitenland veel interessanter zal maken om op termijn hierop aan te gaan
sluiten.
Andere toegevoegde
waarden.
De beschikbaarheid
van de Zuiderzeelijn als goederenlijn kan een aanzienlijke economische spin-off
in de vorm van economische bedrijvigheid en werkgelegenheid voor de aan de
Zuiderzeelijn liggende kernen betekenen.
Zoals eerder aangegeven
zullen meer kernen aansluiting kunnen vinden op de Zuiderzeelijn hetgeen
eveneens een intensivering van economische activiteit oplevert.
De exploitatie van
een groter aantal bedrijventerreinen langs de Zuiderzeelijn kan voor het totale
project eveneens een bijdrage aan de exploitatieopbrengsten opleveren.
Door de veel
grotere economische waarde die het “Zuiderzeelijn-project” gaat
vertegenwoordigen zal de interesse voor het investeren in dit project voor
private financieringspartijen sterk vergroten.
Zo wie zo zullen
doordat veel meer mensen en partijen belang gaan krijgen bij het aanleggen van
de Zuiderzeelijn en zal het draagvlak enorm kunnen gaan toenemen hetgeen het
imago van dit project sterk ten goede zal komen.
Voorlopige
conclusies.
Wanneer alle
hierboven genoemde effecten verkapitaliseerd zullen worden kan het niet anders
dan dat er een enorm verschil in exploitatieopbrengst tussen de
APT/spoorlijn-optie en de magneetzweeftrein-optie zal ontstaan.
Alleen al de
gehalveerde investeringspost, gecombineerd met de (minimale?) verdubbeling van
de opbrengst uit benutting van de infrastructuur levert m.i. al voldoende
rendement op om de stelling aan te durven dat deze optie in z’n geheel door
private middelen gefinancierd moet kunnen worden.
De aantrekkelijkheid
van het doortrekken van de Zuiderzeelijn naar het Oosten zal de interesse van
het bedrijfsleven en daarmee het draagvlak alleen maar kunnen vergroten
waardoor ook voor het ontwikkelingstraject via participatie de nodige
financiering vanuit het bedrijfsleven verwacht mag worden.
Ondanks het m.i.
volwaardige beeld dat er nu aanwezig is voor wat betreft de meerwaarden van de
APT/spoorbaantechniek en de mogelijkheden tot gedifferentieerde en
gemaximaliseerde benutting van deze nieuwe vervoersinfrastructuur, is en blijft
de grote lacune van dit moment het niet beschikbaar hebben van het benodigde
startkapitaal van zeg € 200.000,- voor het uitvoeren van de eerste
functioneringsproeven en een betere presentatie. Enkel hiermee ontstaat de
mogelijkheid de haalbaarheid van het functioneren van de APT-techniek te
onderzoeken en naar verwachting aan te kunnen tonen.
NippelInventions
Ing. B.L.L. Hylkema
Tuinen 28
8911 KD Leeuwarden
Tel: 058 -
2154174
Fax: 058 –
2167322
Email: n.i@planet.nl